Wielos?c? definicji „przedsie?biorcy” w polskim prawie cywilnym.

Na gruncie ustawodawstwa z zakresu ekonomii, prawa cywilnego i handlowego
wykszta?ci?o sie? wiele definicji legalnych przedsie?biorcy oraz przedsie?biorstwa. Dodatkowe
zapatrywania na ta? materie? wykszta?ci?a doktryna prawnicza, praktycy, przedsie?biorcy, instytucje
mie?dzynarodowe oraz ekonomis?ci. Obecnie jednak poje?cie przedsie?biorcy nie ma jednolitej tres?ci.
Wyjas?nienia te sa? cze?sto z soba? pokrewne, krzyz?uja? sie? ba?dz? ponieka?d pokrywaja?. Odnajdziemy je
w wielu aktach prawnych, jak np. Kodeks Cywilny, ustawa o swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej,
ustawa o cenach, prawo w?asnos?ci przemys?owej oraz prawo upad?os?ciowe. Z pewnos?cia? brak
jednolitos?ci wywo?uje czasem problemy z zakwalifikowaniem danego podmiotu.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

Odnajduja?c w latach ubieg?ych okres?lenia zwia?zane z przedsie?biorca? natrafimy na poje?cie
kupca i kupca rejestrowego (okres mie?dzywojenny). W okresie gospodarki sterowanej dominowa?o
okres?lenie „jednostka gospodarcza” wyste?puja?ca zawsze z charakteryzuja?cym ja? przymiotnikiem –
jednostka gospodarki uspo?ecznionej ba?dz? jednostka gospodarki nieuspo?ecznionej. W okresie
transformacji systemowej pojawi?o sie? poje?cie „podmiotu gospodarczego”, za kto?ry zgodnie z
ustawa? z dnia 23 grudnia 1988r. uwaz?ana by?a osoba fizyczna, osoba prawna, a takz?e jednostka
organizacyjna niemaja?ca osobowos?ci prawnej, utworzona zgodnie z przepisami prawa, jez?eli jej
przedmiot dzia?anie obejmowa? prowadzenie dzia?alnos?ci gospodarczej. Poje?cie przedsie?biorcy
pojawi?o sie? po raz pierwszy w ustawach, kto?re regulowa?y ochrone? obrotu gospodarczego – w
ustawie z dnia 24 lutego 1990r. o przeciwdzia?aniu praktykom monopolistycznym i ochronie
intereso?w konsumento?w (zasta?pionej po?z?niej przez ustawe? z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie
konkurencji i konsumento?w, a naste?pnie ustawa? z dnia 16 lutego 2007r. o tym samym tytule) oraz
ustawe? z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zawarte w nich okres?lenia
mia?y jednakz?e zastosowanie wy?a?cznie na uz?ytek tych ustaw i dopiero ustawa? z dnia 20 sierpnia
1997r. – Przepisy wprowadzaja?ce ustawe? o Krajowym Rejestrze Sa?dowym, zosta?o wprowadzone
do obowia?zuja?cego porza?dku prawnego poje?cie przedsie?biorcy.

Przedsie?biorca jest to termin wyste?puja?cy w ca?ym szeregu, nieraz bardzo istotnych akto?w
prawnych, warto jednak wskazac?, z?e obecnie zaro?wno w Konstytucji RP, jak i w Traktacie o
Funkcjonowaniu Unii Europejskiej „TFUE” terminy„przedsie?biorca”, jak ro?wniez? „przedsie?biorstwo”
nie zosta?y zdefiniowane.

I tak, obecnie zgodnie z Kodeksem Cywilnym, a dok?adniej art. 43 przedsie?biorca? jest
osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o kto?rej mowa w np. 33 1 § 1,
prowadza?ca we w?asnym imieniu dzia?alnos?c? gospodarcza? lub zawodowa?. Zgodnie z niniejsza?
definicja?, aby zakwalifikowac? dany podmiot jako przedsie?biorce?, nalez?y zastosowac? kryterium
przedmiotowe oraz podmiotowe. Zgodnie z kryterium podmiotowym moz?na uznac?, iz? przymiot
przedsie?biorcy przys?uguje kaz?demu podmiotowi stosunko?w cywilnoprawnych. Kluczowym zatem
kryterium be?dzie kryterium przedmiotowe okres?laja?ce zakres podmioto?w, kto?re powinny zostac?
uznane za przedsie?biorco?w. Warunkiem koniecznym jest prowadzenie przez podmiot we w?asnym
imieniu dzia?alnos?ci gospodarczej lub zawodowej. Kodeks cywilny nie definiuje wprost, co nalez?y
rozumiec? przez poje?cie dzia?alnos?ci gospodarczej, totez? konieczne jest odwo?anie sie? do art. 2 i 3
ustawy o swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej.

Kolejna? ustawa? odnosza?ca? sie? do definicji legalnej przedsie?biorcy jest ustawa o ochronie
konkurencji i konsumento?w, jej art. 4 stanowi, iz? Ilekroc? w ustawie jest mowa o przedsie?biorcy –
rozumie sie? przez to przedsie?biorce? w rozumieniu przepiso?w ustawy o swobodzie dzia?alnos?ci
gospodarczej, a takz?e: osobe? fizyczna?, osobe? prawna?, a takz?e jednostke? organizacyjna? niemaja?ca?
osobowos?ci prawnej, kto?rej ustawa przyznaje zdolnos?c? prawna?, organizuja?ca? lub s?wiadcza?ca?
us?ugi o charakterze uz?ytecznos?ci publicznej, kto?re nie sa? dzia?alnos?cia? gospodarcza? w rozumieniu
przepiso?w o swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej, osobe? fizyczna? wykonuja?ca? zawo?d we w?asnym
imieniu i na w?asny rachunek lub prowadza?ca? dzia?alnos?c? w ramach wykonywania takiego zawodu,
osobe? fizyczna?, kto?ra posiada kontrole?, w rozumieniu pkt 4, nad co najmniej jednym
przedsie?biorca?, choc?by nie prowadzi?a dzia?alnos?ci gospodarczej w rozumieniu przepiso?w o
swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej, jez?eli podejmuje dalsze dzia?ania podlegaja?ce kontroli
koncentracji, o kto?rej mowa w art. 13, zwia?zek przedsie?biorco?w w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby
przepiso?w dotycza?cych praktyk ograniczaja?cych konkurencje? oraz praktyk naruszaja?cych zbiorowe
interesy konsumento?w.

Jako, z?e obecnie obowia?zuja?ca ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia?alnos?ci
gospodarczej pe?ni role? ustawy ogo?lnej, tzw. „konstytucji dzia?alnos?ci gospodarczej” to w?as?nie w
niej znajduje sie? najpe?niejsza definicja przedsie?biorcy. Ustawa definiuje nie tylko przedsie?biorce?,
ale ro?wniez? poje?cie dzia?alnos?ci gospodarczej. Choc? regulacja nie ma charakteru uniwersalnego
(co oznacza, z?e nie jest definicja?, kto?ra? moz?na sie? pos?ugiwac? na gruncie innych akto?w
normatywnych), nalez?y podkres?lic?, z?e niejednokrotnie nawia?zuja? do niej inne akty prawne, kto?re
zazwyczaj rozszerzaja? zakres poje?cia przedsie?biorcy.

Art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej – przedsie?biorca? w rozumieniu
ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebe?da?ca osoba? prawna?,
kto?rej odre?bna ustawa przyznaje zdolnos?c? prawna? – wykonuja?ca we w?asnym imieniu dzia?alnos?c?
gospodarcza?, a takz?e wspo?lnicy spo??ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia?alnos?ci
gospodarczej.

Cecha? wyro?z?niaja?ca? przedsie?biorce? spos?ro?d podmioto?w stosunko?w prawnych jest
prowadzenie przez niego dzia?alnos?ci gospodarczej. Nie moz?na zatem mo?wic? o przedsie?biorcy w
oderwaniu od prowadzonej przez niego dzia?alnos?ci. W s?wietle art. 2 ustawy o swobodzie
dzia?alnos?ci gospodarczej dzia?alnos?cia? gospodarcza? jest zarobkowa dzia?alnos?c? wytwo?rcza,
budowlana, handlowa, us?ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze
z?o?z?, a takz?e dzia?alnos?c? zawodowa, wykonywana w sposo?b zorganizowany i cia?g?y, z tym
zastrzez?eniem, z?e do dzia?alnos?ci gospodarczej: budowlanej, handlowej i us?ugowej, oraz
dzia?alnos?ci zawodowej polegaja?cej na s?wiadczeniu us?ug stosuje sie? odpowiednio przepisy ustawy
z dnia 4 marca 2010 r. o s?wiadczeniu us?ug na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zaznaczyc?
trzeba, z?e wyliczenie rodzajo?w dzia?alnos?ci ma charakter jedynie przyk?adowy, gdyz? w ich obre?bie
moz?liwe jest dokonywanie dalszych, wewne?trznych podzia?o?w.

Ustawy, w kto?rych ustawodawca zdefiniowa? poje?cie przedsie?biorcy w sposo?b odmienny niz?
w ustawie o swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej, to na przyk?ad ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r.
o Krajowym Rejestrze Sa?dowym, gdzie za przedsie?biorco?w uwaz?a sie? podmioty, kto?rych dotyczy
obowia?zek wpisu do rejestru przedsie?biorco?w, czyli m. in. spo??ki prawa handlowego, spo??ki
europejskie, spo??dzielnie, spo??dzielnie europejskie, przedsie?biorstwa pan?stwowe, instytuty
badawcze, przedsie?biorco?w okres?lonych w przepisach o zasadach prowadzenia na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej dzia?alnos?ci gospodarczej w zakresie drobnej wytwo?rczos?ci przez
zagraniczne osoby prawne i fizyczne („przedsie?biorstwa zagraniczne”), towarzystwa ubezpieczen?
wzajemnych, towarzystwa reasekuracji wzajemnej (art. 36).

Ro?wniez? ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ujmuje
omawiana? kwestie? odmiennie, w mys?l niej przedsie?biorcami sa? osoby fizyczne, osoby prawne oraz
jednostki organizacyjne niemaja?ce osobowos?ci prawnej, kto?re prowadza?c, chociaz?by ubocznie,
dzia?alnos?c? zarobkowa? lub zawodowa? uczestnicza? w dzia?alnos?ci gospodarczej (art. 2).

Podsumowanie

Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, z?e poje?cie przedsie?biorcy, kluczowe z
punktu widzenia zaro?wno publicznego prawa gospodarczego, jak i ca?ego systemu prawnego w
odniesieniu do przyje?tego w Konstytucji RP modelu spo?ecznej gospodarki rynkowej, po wielu
latach obowia?zywania ustawy o swobodzie dzia?alnos?ci gospodarczej, nadal budzi wa?tpliwos?ci.
Przedmiotem nies?abna?cego zainteresowania doktryny sa? przyk?adowo kwestie zwia?zane z
trwa?os?cia? lub sezonowos?cia? prowadzonej dzia?alnos?ci gospodarczej, jak ro?wniez? zagadnienia
rozgraniczenia dzia?alnos?ci gospodarczej od dzia?alnos?ci o charakterze uz?ytecznos?ci publicznej.

Nalez?y podkres?lic?, z?e ustawodawca w projektowanej regulacji Prawa przedsie?biorco?w nie
rozwia?zuje powyz?ej opisanych dylemato?w. W proponowanym brzmieniu art. 3 Prawa

przedsie?biorco?w wskazuje sie?, iz? dzia?alnos?cia? gospodarcza? jest zorganizowana dzia?alnos?c?
zarobkowa, wykonywana samodzielnie i w sposo?b cia?g?y. Jakkolwiek pozytywnie nalez?y ocenic?
dzia?ania ustawodawcy zmierzaja?ce do uproszczenia przepiso?w prawnych, to zamiar usunie?cia z
definicji dzia?alnos?ci gospodarczej przyk?adowych rodzajo?w dzia?alnos?ci budzi wa?tpliwos?ci.