1.           KAPAS?TETANIMI VE ÖLÇME ÖLÇÜTLER? ??letmeler, her zaman  hem stratejik misyonlar?yla tutarl? bir?ekilde, hem de mevcut ve gelecekteki talebi zaman ve miktar aç?s?ndankar??lamak için yeterli kapasiteye ihtiyaç duyar. ??letmenin üretim becerisineKapasite denir. Bir i?letmede belli bir dönemde ula??labilecek ç?kt? miktar? veya belli bir dönemde kullan?lan üretim faktörleri ?eklinde tan?mlanabilir.Kapasiteüretim i?lemler yönetimine ili?kin birçok karar üzerinde k?s?t olu?turmaktad?r.(ÜRETEN,1999, s.287)??letmeler gün içerisinde 8, 16 veya 24 saatçal??maktad?rlar.

Gün içerisinde belli bir  üretim seviyesine ula??labilmek için, günde 8saat çal??an bir i?letmenin, günde 24 saat çal??an bir i?letmeden üç kat dahabüyük olmas? gereklidir. Ayn? ?ekilde, tesisler üretim faaliyetleri haftada 5,6 veya 7 gün sürdürebilirler. Çal???lan lar?n saat say?s? artt?kça, belli birüretim seviyesine ula?mak için gerekli makine araç-gereç say?s? dü?er. Bununyan?s?ra, küçük bir tesisin yo?un bir ?ekilde kullan?lmas?yla birim ba??nadü?en genel gider pay?  azal?r. 1.1.

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

     KAPAS?TETANIMI VE ÖNEM? Bugün i?letmecilikte üzerinde durulan önemlikonulardan biride  1920’lerden sonrakullan?lmaya ba?lanan “Kapasite” konusudur. Üretim planlamac?lar?n?n  görü?lerine göre “kapasite” kavram?ndan,üretilecek yap?n?n nicelik, teslim zaman? ile kazanç ya da sosyal gereksinmeninkar??lanmas?ndaki düzeyi anla??lmaktad?r .( DEM?R, 5. Bask?, s.

104) Ayr?ca Kapasiteni bir üretim oran? veya belirli birzaman içindeki üretim miktar? olarak da tan?mlaya biliriz.( KOBU,8.Bask?,s.222) Bu tan?mlamalar basit ve k?sa olmas?na ra?men uygulamada pek çok sorunlarla kar??la??rlar.Sistemin fiili üretimininmaksimum üretimine oran? söz konusu oldu?u zaman , kapasitenin üretim oran?olarak ölçülmesi gerekir.Maksimum üretim fiziksel yap? ile ilgilidir vebuyüzden kolay belirlenebilir. Fakat fiili üretim çe?itli faktörlerin etkisialt?nda de?i?ir ve etkin kay?t sistemlerinin modern yöntemlerle analizisonucunda bu de?i?ikli?in özellikleri ortaya ç?kar?labilir.

Üretim sisteminin pazara tepki h?z?n? kapasite belirler.Ayn?zamanda  maliyet yap?s?n?, kaynaklar?nverimlili?ini, teknoloji düzeyini, stok politikalar?n?, insan gücüihtiyaçlar?n? ve mü?teriye verilecek hizmet düzeyinide Kapasite belirler. A??r? kapasite ya da dü?ükbelirlenmi? kapasite düzeyleri bir tak?m sorunlara neden olacakt?r.

Minimum belirlenmi?kapasite, tesislerin kullan?m oran?n?n yüksek tutulmas?n? sa?layacakt?r veyat?r?m üzerinden getiriyi yükseltecektir. Ancak, bu kapasite düzeyi, bellidönemlerde talebin kar??lanamamas?na neden olacakt?r.Bu zaman mü?teri memnuniyetsizli?iolacak, mü?terilerin bir k?sm? kaybedilecek, pazar pay? küçülecek, i?letmeninrekabet gücü ise dü?ecektir. Ç?kt? hacmini artt?rma çabas? sonucunda yetersizkapasitenin kaliteyi olumsuz yönde etkilemesi de söz konusu olabilecektir.Genellikle pratikte üretim programlama faaliyetini kapasiteile birbirinden ayr?lmazlar.

Üretim programlamas? a?amas?nda yap?lan hatalarbir kapasite problemi olarak alg?lanmaktad?r. Sürekli programlamada güçlükleriyaratan sebep yetersiz kapasitedir. Ancak gerçekte, kapasite genel olaraküretken kaynaklar?n ele geçirilmesiyle ilgili faaliyetlerdir. Bunlar?nkullan?m?n?n zamanlanmas?yla ilgili faaliyetler ise  üretim programlamas? alan?na aitdir.  (MERED?TH,4.Bask?,NewYork, 1992,s.

180) Büyük yat?r?mlar gerektiren kapasite kararlar?,kullan?lacak teknolojiye ait stratejik karalarla yak?ndan ilgilidir. Yat?r?m üzerindenelde edilecek yararlar i?letmelerde önemli bir kriterdir. Bu yüzden, kapasiteplanlama kararlar?n?n yol açt??? maliyetler ve sa?layaca?? yaralar titiz bir?ekilde de?erlendirilmelidir.??letme yöneticilerinin kapasite kavram?yla yak?ndanilgilenmesinin bir çok nedeni vard?r. Öncelikle, mevcut ve gelecekteki talebikar??lamak için kapasite planlamas?na ihtiyaç duyarlar.

?lave olarak, tesisdekimakinelerin bak?m maliyetleri ve i? ak??? da üretim kapasitesiyle yak?ndan ilgilendirir.Üretim verimlili?ini etkileyen faktörlerden biride bu durumdur. Son olarak,önceden belirlenen üretim kapasitesi karl? bir yat?r?m yapabilmek için büyükönem ta??r. ??letme yöneticileri rasyonel bir yat?r?m gerçekle?tirebilmek,yat?r?m maliyetleriyle yat?r?m gelirlerini dengeleyebilmek için kapasiteseçimini dikkatli bir ?ekilde yapmal?d?rlar.Kapasite planlama mevcut kapasite düzeyinin belirlenmesüreci olup, ?u sorular? ele al?r.

Bunlar: 1.     Netür kapasiteye gereksinim var ?2.     Nemiktarda gereksinim var ?3.     Nezaman gereksinim var ?